Starsza osoba ściska miękką piłeczkę podczas ćwiczeń dłoni w rehabilitacji po udarze
Edukacja

Rehabilitacja po udarze - kiedy zacząć, ile trwa i jak ćwiczyć rękę i nogę

Rehabilitacja po udarze powinna zacząć się jak najwcześniej, zwykle już w szpitalu, gdy stan chorego jest stabilny. Najszybsza poprawa przypada najczęściej na pierwsze 3 do 6 miesięcy, ale ćwiczenia mają sens także później, nawet po latach. Usprawnianie obejmuje chodzenie i równowagę, sprawność ręki, codzienne czynności, a często również mowę i połykanie. Najlepsze efekty daje regularna, codzienna praca, a nie pojedyncze wizyty.

Poniżej opisujemy etapy rehabilitacji, ćwiczenia ręki i nogi oraz to, jak bliscy mogą pomóc. To wiedza ogólna. Plan dla konkretnej osoby zawsze ustala lekarz i fizjoterapeuta, który zna jej stan.

Etapy rehabilitacji po udarze

W szpitalu

Na oddziale udarowym rehabilitacja zaczyna się od właściwego układania w łóżku, zmiany pozycji, siadania i pionizacji. Fizjoterapeuta pilnuje, by nie doszło do przykurczów, odleżyn i bólu barku po stronie niedowładu. Sprawdza się też połykanie, żeby jedzenie i picie były bezpieczne.

Oddział lub ośrodek rehabilitacji

Po wypisie wiele osób trafia na oddział rehabilitacji neurologicznej albo do ośrodka dziennego. W ramach NFZ potrzebne jest do tego skierowanie od lekarza. To okres intensywnej pracy: codzienne ćwiczenia z fizjoterapeutą, zajęcia z terapeutą zajęciowym, a w razie potrzeby z logopedą i psychologiem.

Rehabilitacja ambulatoryjna i w domu

Gdy chory wraca do domu, rehabilitacja nie powinna się kończyć. Osoby, które mogą przyjechać do gabinetu, kontynuują ją ambulatoryjnie, a w domu ćwiczą według zaleceń. Na tym etapie ogromną rolę odgrywają bliscy, bo to oni towarzyszą w ćwiczeniach na co dzień.

Ile trwa rehabilitacja po udarze

Nie ma jednego terminu. Zależy to od rozległości i miejsca udaru, wieku, chorób towarzyszących, tego, jak szybko zaczęto ćwiczyć, i od regularności pracy. Mózg najintensywniej odbudowuje utracone funkcje w pierwszych tygodniach i miesiącach, dlatego ten czas warto wykorzystać jak najlepiej. Później postępy są wolniejsze, ale ćwiczenia nadal poprawiają sprawność i chronią przed jej utratą. Wiele osób ćwiczy w jakiejś formie przez długie lata.

Rehabilitacja ręki po udarze

Ręka często wraca do sprawności wolniej niż noga. Typowe problemy to osłabienie, wzmożone napięcie mięśni (spastyczność), które zgina palce i łokieć, trudność z chwytaniem oraz ból barku. Co pomaga:

  • dużo powtórzeń prostych zadań, na przykład sięganie po kubek, przekładanie przedmiotów czy otwieranie szuflady, bo mózg uczy się przez powtarzanie konkretnych czynności,
  • używanie chorej ręki na co dzień zamiast wyręczania się zdrową; czasem terapeuta zaleca ćwiczenia z czasowym ograniczeniem ruchu zdrowej ręki,
  • terapia lustrzana, w której chory patrzy w lustrze na ruch zdrowej ręki, co pobudza mózg do pracy nad ręką po stronie niedowładu,
  • rozciąganie i właściwe ułożenie ręki, które zmniejszają ryzyko przykurczów,
  • ochrona barku: przy przesadzaniu nie ciągnij chorego za rękę, a w siedzeniu podpieraj ją na poduszce lub podłokietniku.

Ból barku po udarze

Ból barku po stronie niedowładu to jeden z częstszych problemów po udarze. Osłabione mięśnie słabiej utrzymują głowę kości ramiennej w stawie, więc bark łatwo przeciążyć zwykłym ciągnięciem za rękę albo pozostawieniem jej zwisającej bez podparcia. Pomagają właściwe ułożenie ręki w leżeniu i siedzeniu, delikatny ruch w zakresie bez bólu oraz nauka bezpiecznego przesadzania. Jeśli ból narasta, powiedz o tym fizjoterapeucie i lekarzowi.

Rehabilitacja nogi po udarze i nauka chodzenia

Celem jest bezpieczne chodzenie i jak największa samodzielność. Po udarze noga bywa słaba lub sztywna, stopa może opadać i zahaczać o podłoże, a kolano przeprostowywać się przy staniu. Do tego dochodzą zaburzenia równowagi, które zwiększają ryzyko upadku. W rehabilitacji nogi pracuje się nad:

  • wstawaniem z krzesła i siadaniem bez opadania,
  • staniem z równym rozłożeniem ciężaru na obie nogi,
  • przenoszeniem ciężaru ciała i krokiem, najpierw przy poręczy, potem z laską lub bez niej,
  • chodzeniem po schodach i po nierównym terenie,
  • siłą mięśni uda, pośladków i łydki.

Przy opadającej stopie lekarz lub fizjoterapeuta może zalecić ortezę. Dobór laski, kul czy balkonika też warto skonsultować, bo źle dobrany sprzęt utrudnia chodzenie.

Ćwiczenia po udarze w domu

Poniższe ćwiczenia są przykładami. Wykonuj tylko te, które pokazał i zaakceptował fizjoterapeuta. Jeśli równowaga jest słaba, ćwicz przy stabilnym meblu i zawsze z osobą, która asekuruje.

  1. Wstawanie z krzesła. Usiądź na brzegu krzesła z oparciem, ustaw stopy płasko, lekko pochyl tułów do przodu i wstań, a potem powoli usiądź. Zacznij od kilku powtórzeń.
  2. Przenoszenie ciężaru. Stojąc przy blacie kuchennym, powoli przenoś ciężar ciała z jednej nogi na drugą, a potem z pięt na palce.
  3. Mostek. Leżąc z ugiętymi nogami, unieś biodra nad podłoże i przytrzymaj kilka sekund. Wzmacnia to pośladki, które są potrzebne do chodzenia.
  4. Unoszenie rąk. W siadzie lub leżeniu spleć dłonie i z pomocą zdrowej ręki unieś obie ręce do przodu, tylko do granicy bólu barku.
  5. Sięganie i chwytanie. Przy stole sięgaj chorą ręką po przedmioty różnej wielkości i przekładaj je z miejsca na miejsce.
  6. Ćwiczenia palców. Ściskaj miękką piłkę, rozprostowuj palce na stole, zbieraj klamerki lub klocki.

Lepiej ćwiczyć codziennie po kilkanaście minut niż raz w tygodniu przez godzinę. Zmęczenie po udarze jest częste, więc warto dzielić ćwiczenia na krótsze części w ciągu dnia.

Jak bliscy mogą pomóc

  • Zachęcaj do samodzielności, nawet jeśli czynność trwa dłużej. Wyręczanie spowalnia postępy.
  • Przy przesadzaniu i podnoszeniu nie ciągnij za chorą rękę.
  • Przygotuj mieszkanie: usuń śliskie dywaniki, zamontuj uchwyty w łazience, zadbaj o dobre oświetlenie nocą.
  • Obserwuj nastrój. Obniżony nastrój i depresja po udarze są częste i warto powiedzieć o nich lekarzowi.
  • Dbaj o siebie. Opieka jest wyczerpująca, a odpoczynek opiekuna też jest częścią planu.

Kiedy dzwonić pod 112

Po udarze ryzyko kolejnego jest wyższe, dlatego wszyscy w domu powinni znać jego objawy. Natychmiast dzwoń pod numer 112, jeśli nagle pojawi się:

  • opadanie kącika ust lub asymetria twarzy,
  • osłabienie lub drętwienie ręki albo nogi, zwłaszcza po jednej stronie,
  • zaburzenia mowy lub rozumienia,
  • nagłe zaburzenia widzenia, zawroty głowy z utratą równowagi albo bardzo silny ból głowy.

Liczy się czas. Nie czekaj, aż objawy miną, tylko od razu wezwij pomoc.

Fizjoterapia po udarze w HTH Clinic

W HTH Clinic na Ursynowie prowadzimy fizjoterapię dorosłych, także w stanach poudarowych, dla osób, które mogą przyjechać do gabinetu. Pierwsza wizyta to konsultacja: oceniamy chodzenie, równowagę, siłę i napięcie mięśni oraz to, co najbardziej utrudnia codzienne życie. Na tej podstawie ustalamy plan ćwiczeń w gabinecie i w domu, a bliskich uczymy, jak bezpiecznie pomagać. Więcej o tym, jak pracujemy z ruchem, przeczytasz na stronie ćwiczenia rehabilitacyjne.

Ceny według cennika: konsultacja fizjoterapeutyczna 110 zł (30 minut) lub konsultacja z rozpoczęciem terapii 250 zł (60 minut). Kolejne wizyty kosztują 135 zł (25 minut) albo 240 zł (50 minut). Przy regularnej pracy można wybrać pakiet 4 wizyt za 830 zł (ważny 30 dni) lub 6 wizyt za 1210 zł (ważny 60 dni).

Nie wiesz, czy rehabilitacja w gabinecie jest odpowiednia na tym etapie? Zadzwoń pod numer 660 166 458 i opisz sytuację. Wizytę możesz też umówić przez stronę rezerwacji.

Najczęstsze pytania

Kiedy zacząć rehabilitację po udarze?

Jak najszybciej, gdy lekarz uzna stan chorego za stabilny, zwykle już w pierwszych dniach w szpitalu. Po wypisie nie warto robić długiej przerwy, bo pierwsze miesiące dają największą szansę na odzyskanie sprawności.

Czy rehabilitacja po udarze ma sens po roku?

Tak. Postępy są wtedy zwykle wolniejsze niż w pierwszych miesiącach, ale regularne ćwiczenia nadal mogą poprawić chodzenie, równowagę i sprawność ręki. Pomagają też utrzymać to, co udało się już odzyskać.

Jak często ćwiczyć po udarze?

Najlepiej codziennie, w krótszych seriach rozłożonych w ciągu dnia. Wizyty u fizjoterapeuty służą do oceny postępów, nauki nowych ćwiczeń i poprawiania błędów, a większość powtórzeń chory wykonuje w domu.

Czy na prywatną rehabilitację potrzebne jest skierowanie?

Nie. Do HTH Clinic przyjmujemy bez skierowania. Skierowanie jest potrzebne na rehabilitację w ramach NFZ. Na pierwszą wizytę weź wypis ze szpitala i aktualne zalecenia lekarza.

Czy masaż pomaga po udarze?

Masaż może rozluźnić napięte mięśnie i poprawić samopoczucie, ale nie zastąpi ćwiczeń. To ćwiczenia uczą mózg na nowo kontrolować ruch. Przy spastyczności o technikach rozluźniania warto porozmawiać z fizjoterapeutą.

Zobacz również:

Rezerwacja onlinelub tel. 660 166 458 · pn-pt 8-20Umów wizytę