Rwa kulszowa w ciąży - jak sobie pomóc i kiedy iść do fizjoterapeuty

Ból, który zaczyna się w dolnej części pleców lub w pośladku i schodzi w dół nogi, to jedna z częstszych skarg kobiet w ciąży. Wiele przyszłych mam słyszy wtedy od znajomych: "to rwa kulszowa, musisz przeczekać". Nie musisz. W większości przypadków da się sobie pomóc prostymi sposobami w domu, a jeśli ból nie odpuszcza, bezpieczną i skuteczną pomoc daje fizjoterapia kobiet w ciąży.

W tym artykule wyjaśniamy prostym językiem, skąd bierze się rwa kulszowa w ciąży, co możesz zrobić sama, czego lepiej unikać i w którym momencie warto umówić się do fizjoterapeuty. Pamiętaj, że to porady ogólne, a nie diagnoza. Jeśli coś Cię niepokoi, skonsultuj się z lekarzem prowadzącym ciążę.

Czym jest rwa kulszowa i dlaczego pojawia się w ciąży

Nerw kulszowy to najdłuższy i najgrubszy nerw w ciele. Zaczyna się w dolnej części kręgosłupa, przebiega przez pośladek i tył uda, a dalej rozgałęzia się w kierunku łydki i stopy. Kiedy coś go uciska lub podrażnia, pojawia się charakterystyczny ból: ostry, piekący albo przeszywający, który schodzi z pośladka w dół nogi. Często towarzyszy mu mrowienie, drętwienie lub uczucie, że noga jest słabsza.

Potocznie rwą kulszową nazywa się każdy ból promieniujący do nogi. U kobiet w ciąży przyczyna rzadko leży w samym kręgosłupie. Znacznie częściej nerw jest podrażniany przez napięte mięśnie pośladka i zmienione ustawienie miednicy.

Co zmienia się w ciele w ciąży

W ciąży zachodzi kilka zmian, które sprzyjają takim dolegliwościom:

• rosnąca macica przesuwa środek ciężkości do przodu, a lędźwiowy odcinek kręgosłupa pogłębia swoje wygięcie,
• hormony ciążowe rozluźniają więzadła, więc miednica i stawy krzyżowo-biodrowe stają się bardziej ruchome i łatwiej je przeciążyć,
• mięśnie pośladków i dolnej części pleców pracują więcej niż zwykle i chętniej się napinają,
• zmienia się sposób chodzenia i siedzenia, co dodatkowo obciąża jedną stronę ciała,
• w ostatnich tygodniach główka dziecka może uciskać okolice, przez które przebiega nerw.

Rwa kulszowa czy ból miednicy

Nie każdy ból w pośladku i nodze to rwa kulszowa. W ciąży bardzo częsty jest ból stawów krzyżowo-biodrowych, czyli połączenia kości krzyżowej z miednicą, oraz ból spojenia łonowego. Daje on podobne objawy: ból z tyłu miednicy, trudność z obróceniem się w łóżku, ból przy wchodzeniu po schodach czy staniu na jednej nodze. Rozróżnienie tych problemów ma znaczenie, bo inaczej się je leczy. Fizjoterapeuta potrafi to ocenić podczas pierwszej wizyty, bez skierowania i bez badań obrazowych.

Jak sobie pomóc w domu

Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków ból udaje się zmniejszyć prostymi sposobami. Oto, co możesz zrobić już dziś.

Zmień pozycje, w których spędzasz najwięcej czasu

Śpij na boku, najlepiej na tym, który mniej boli, z poduszką między kolanami. Dzięki temu miednica nie skręca się w nocy. Przy siedzeniu trzymaj oba pośladki równo obciążone, stopy na podłodze, a pod lędźwie włóż zwinięty ręcznik lub małą poduszkę. Nie siedź długo w jednej pozycji: co 30-40 minut wstań, przejdź się i zrób kilka kroków.

Ruszaj się delikatnie zamiast leżeć

Leżenie przez cały dzień zwykle pogarsza sprawę, bo mięśnie sztywnieją jeszcze bardziej. Pomagają za to spokojne spacery, pływanie lub ćwiczenia w wodzie, a także proste ćwiczenia w domu: koci grzbiet na czworakach, delikatne krążenia miednicą w pozycji stojącej lub na dużej piłce, przyciąganie kolana do klatki piersiowej w leżeniu na boku. Każde ćwiczenie wykonuj powoli i tylko w zakresie, który nie nasila bólu.

Ciepło, oddech i rozluźnienie

Ciepły okład na pośladek lub dolną część pleców (nie na brzuch) często przynosi ulgę, bo rozluźnia napięte mięśnie. Pomaga też spokojny, głęboki oddech do boków klatki piersiowej i dolnych żeber, który obniża napięcie całego ciała. Jeśli masz w domu piłkę do masażu lub tenisową, możesz delikatnie rolować pośladek, opierając się o ścianę.

Czego unikać

Unikaj dźwigania ciężkich zakupów i noszenia starszego malucha na jednym biodrze. Odstaw na jakiś czas wysokie obcasy i buty bez amortyzacji. Nie zakładaj nogi na nogę i nie siedź po turecku przez dłuższy czas. Nie sięgaj samodzielnie po leki przeciwbólowe i maści rozgrzewające. W ciąży każdy lek, także ten bez recepty, warto wcześniej skonsultować z lekarzem.

Kiedy iść do fizjoterapeuty

Domowe sposoby mają sens, jeśli po kilku dniach widać poprawę. Umów się do fizjoterapeuty, jeśli:

• ból trwa dłużej niż tydzień i nie słabnie mimo zmiany pozycji i delikatnego ruchu,
• ból budzi Cię w nocy albo utrudnia zaśnięcie,
• masz trudność z chodzeniem, wstawaniem z krzesła lub obracaniem się w łóżku,
• drętwienie i mrowienie w nodze pojawia się codziennie,
• ból wraca przy każdej aktywności, a Ty zaczynasz ograniczać spacery i codzienne zajęcia.

Im wcześniej zaczniesz, tym mniej wizyt zwykle potrzeba. Nie trzeba czekać, aż ból stanie się nie do zniesienia.

Objawy, których nie wolno bagatelizować

Są sytuacje, w których nie należy czekać na wizytę u fizjoterapeuty, tylko od razu skontaktować się z lekarzem lub zgłosić do szpitala. Należą do nich: wyraźne osłabienie siły nogi lub stopy (na przykład opadanie stopy), zaburzenia czucia w okolicy krocza, trudności z oddawaniem moczu lub stolca, ból z gorączką, a także jakiekolwiek krwawienie, regularne skurcze lub odpływanie płynu owodniowego. To nie są objawy typowe dla rwy kulszowej i wymagają pilnej oceny lekarskiej.

Jak wygląda fizjoterapia przy rwie kulszowej w ciąży w HTH Clinic

W HTH Clinic na Ursynowie pracujemy z kobietami w ciąży na co dzień. Pierwsza wizyta to konsultacja: fizjoterapeuta pyta o przebieg ciąży, charakter bólu i codzienne nawyki, a potem ogląda i bada ustawienie miednicy i kręgosłupa oraz napięcie mięśni pośladków i dolnej części pleców. Na tej podstawie ustala, skąd bierze się ból i co da najszybszą ulgę.

Sama terapia opiera się na bezpiecznych, delikatnych technikach dopasowanych do etapu ciąży: terapii manualnej, rozluźnianiu napiętych mięśni, mobilizacji stawów miednicy, kinesiotapingu, który odciąża lędźwie i brzuch, oraz prostych ćwiczeniach do wykonywania w domu. Dużo uwagi poświęcamy też nauce dobrych pozycji do spania, siedzenia i wstawania. Więcej o tym, jak pracujemy z przyszłymi mamami, przeczytasz na stronie fizjoterapia kobiet w ciąży. Jeśli ból pleców towarzyszył Ci już przed ciążą, pomocna może być także rehabilitacja kręgosłupa.

Ile to kosztuje

Konsultacja fizjoterapeutyczna (30 min) kosztuje 110 zł, a konsultacja z rozpoczęciem terapii (60 min) 250 zł. Kolejne wizyty to 135 zł za 25 minut lub 240 zł za 50 minut. Nie potrzebujesz skierowania. Pełny cennik zabiegów znajdziesz na naszej stronie.

Gdzie nas znaleźć

HTH Clinic mieści się na Ursynowie przy ul. Indiry Gandhi 35 lok. U9 w Warszawie. Jesteśmy otwarci od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-20:00. Wizytę umówisz telefonicznie pod numerem 660 166 458 lub online przez Booksy.

Najczęstsze pytania o rwę kulszową w ciąży

Czy rwa kulszowa w ciąży jest groźna dla dziecka?

Sam ból nerwu kulszowego nie zagraża dziecku. Jest uciążliwy dla mamy, ale nie wpływa na przebieg ciąży. Problemem może być natomiast przewlekły ból, który pogarsza sen i nastrój oraz ogranicza ruch, dlatego warto go leczyć, a nie przeczekiwać.

Czy fizjoterapia w ciąży jest bezpieczna?

Tak, pod warunkiem, że prowadzi ją fizjoterapeuta z doświadczeniem w pracy z kobietami w ciąży. Techniki są delikatne, a pozycje dopasowane do trymestru. Przy ciąży zagrożonej lub powikłanej warto wcześniej zapytać lekarza o zgodę.

W którym trymestrze rwa kulszowa pojawia się najczęściej?

Najczęściej w drugiej połowie ciąży, gdy macica jest już wyraźnie większa, a więzadła bardziej rozluźnione. Może jednak pojawić się na każdym etapie, zwłaszcza u kobiet, które miały problemy z kręgosłupem przed ciążą.

Czy rwa kulszowa minie po porodzie?

U wielu kobiet dolegliwości zmniejszają się po porodzie, gdy znika obciążenie brzuchem. Nie zawsze jednak mijają całkowicie, bo opieka nad noworodkiem, noszenie i karmienie również obciążają plecy. Dlatego warto zadbać o miednicę i kręgosłup także po porodzie.

Czy muszę mieć skierowanie?

Nie. Do fizjoterapeuty w HTH Clinic przychodzisz bez skierowania. Wystarczy umówić się telefonicznie lub przez Booksy. Na wizytę warto zabrać dokumentację ciąży, jeśli ją masz.

Czy masaż w ciąży pomaga na rwę kulszową?

Delikatny masaż wykonany przez fizjoterapeutę może rozluźnić napięte mięśnie pośladków i pleców i przynieść ulgę. Nie zastąpi jednak terapii, która zajmuje się przyczyną bólu, czyli ustawieniem miednicy i sposobem poruszania się. Najlepiej łączyć oba podejścia.